خواجه نصير الدين الطوسي

295

تنسوخ نامه ايلخانى ( فارسى )

( 55 ) - ص 165 س 2 سرطان بحرى خرچنگ دريائى . و آن دو قسم است . يكى آنكه چون از آب درآرند متحجر شود . و آن سنگى است به قدر سرطان نهرى و از آن كوچكتر ، و صدفى و نرم . و قسم ديگر شبيه سرطان نهرى بغايت سفيد . ( تحفه ) . ( 56 ) - ص 169 س 2 حجر ضد نوم در جواهرنامه به نام حجر اليقظه هم خوانده شده است . ( 57 ) - ص 170 س 7 و اگر طلق را محلول كنند و طريق حل طلق آنست كه پارهاى طلق را با باقلا چندان بجوشانند كه باقلا مهرا شود . بعد از آن در پاره‌اى كرباس هنگفت كنند ، و پارهاى طلق با ريزه‌هاى سنگ در دست مىمالند ، و مكرر مىگردانند تا طلق ريزه مىشود ، و مانند شير از كرباس بيرون مىآيد . ( جواهرنامه ) . ( 58 ) - ص 172 س 9 حجر توتيا توتيا اكسيدروى . ( فرهنگ نفيسى ) و آن بر سه قسم است : سفيد و زرد و مايل بسرخى . و نيكوى آن سفيد هنديست . و پس از آن زرد كرمانى . و اصل آن از دخانى است كه هنگام جدا شدن مس از سنگى كه با آن ممزوجست بلند شود . و همچنين از آنكه با او مخلوط است . پس آنچه بالا رود توتياى نيكوست و آنچه رسوب كند اقليمياست . ( بحر الجواهر ) . ( 59 ) - ص 184 س 12 عاقر قرحا و عقرقرحا نباتى است در مغرب در شكل و شاخ و گل و برگ شبيه به بابونهء بزرگ با زغب و سفيد و مفروش بر زمين . ( تحفه )